Kulturni turizam u Banskom

Bansko – grad spomenika kulture

Kao odmaralište, Bansko nudi mnogobrojne mogućnosti za turizam tokom cele godine – ski sportove; ekstremne sportove – rafting, kajak, Off Road ture, sportsko penjanje, alpinizam, planinske šetnje i izleti, lov, ribolov, ekskurzije, jahanje i dr. Pored svega toga, u Banskom postoji i dobro razvijen kulturni turizam.

Radonova kuća - izložba | Lucky Bansko SPA & Relax

Toliko je interesantnih ponuda, da turisti koji dođu u Bansko treba da naprave spisak stvari koje žele da vide, u skladu sa svojim interesovanjima. Izbor je neverovatno bogat – u rejonu ima više od 140 spomenika kulture.

Tokom arheoloških istraživanja ovde su otkriveni i dobro konzervisani velika tračanska tvrđava, hramovi, ranohrišćanske crkve, vizantijska tvrđava, itd.

Osim toga, postoji i poseban istorijski i etnografski muzej rejona – Radonova kuća, gde su različiti vremenski periodi tematski predstavljeni. Tako, turisti koji su došli u Bansko zbog kulturnog turizma, mogu uroniti u bogatu istoriju, koja počinje tračanima, preko srednjeg veka i oslobodilačkih borbi, do oslobođenja Banskog od turskog ropstva tokom 1912. godine.

Različiti muzeji u Banskom gostima grada mogu ponuditi i „susret” sa velikim ličnostima koje su rođene, živele i stvarale u gradu, i koje su ostale u istoriji. Ovde je sagrađen poseban memorijal, posvećen Pajsiju Hilandarskom, u kojem se nalaze jedinstvene ekspozicije o životu i delu autora „Istorije slavenobugarske”.

 

Osim toga, ovde se nalazi i muzej Neofita Rilskog i Nikole Vapcarova. U muzejskom kompleksu mogu se videti jedinstvena dela Banske škole slikarstva i ikonografije, kao i karakterističnu za ovaj rejon bansku Renesansenu kuću, koja je vrlo specifična u pogledu arhitekture i gradnje.  U svojoj ponudi kulturni turizam u Banskom ima mnoge interesantne crkve, od kojih je jedna pod zaštitom organizacije UNESCO, kao deo svetske baštine.

Lokalni folklor i jedinstveni narodni zanati fasciniraju turiste

Poseta muzejima je tradicionalno prva stanica pri turizmu u Banskom. Ovde se mogu videti ekspozicije o istoriji rejona i njegove etnografske specifičnosti, saznati stvari o poznatim ličnostima, o umetnosti i arhitekturi. Ovi obilasci specijalizovanih muzeja, koji su u jednom zajedničkom kompleksu, turisti obavljaju u pratnji kompetentnih vodiča.

Tradicionalna kulturna predstava u Banskom | Lucky Bansko

Na taj način posetioci imaju priliku ne samo da gledaju i slušaju interesantne činjenice o objektima, već mogu da dobiju i opširne odgovore na svoja pitanja o razvoju kulture u rejonu.

Tokom celog leta, posete muzejima mogu da se kombinuju sa posetom opštinskom info centru Bansko. Ovde možete dobiti sve vrste dodatnih informacija, ali turisti se posebno impresioniraju predstavljanjem lokalnog plesnog folklora, pesama i muzike.

Mnogi turisti koji dolaze na kulturni turizam u Bansko koriste priliku da u Info centru posećuju časove narodnih igara i pesama, sviranja tambure, gajdi, itd. Trajanje časova je po želji turista.

Osim toga, lokalni ansambli gotovo stalno održavaju folklorne koncerte – samostalne koncerte za vreme gradskih praznika i koncerte koji upotpunjuju predstavljanje starih zanata, ili različite izložbe.

 

Demonstracije starih umetničkih zanata – rezbarstva, tkanje, predenje, vez na različite načine, itd., takođe su vrlo atraktivne za turiste – oni ostaju fascinirani. Šta više, turisti mogu da se uključe u demonstraciju i da uz pomoć mejstora i sami izrade nešto. Ovakve demonstracije se održavaju od juna do septembra, a zajedno sa njima se održavaju i različite izložbe – na primer, izložba banskih narodnih nošnji, rezbarenih ili veženih ikona, slikarstva, obrade drveta, fotografija, apstraktne umetnosti, itd.

Među eksponatima, postoji i dosta neočekivanih za turiste radova, kao što su – lutke, izrađene od ljuski kukuruza; dekoracije za flaše, izrađene od otpadnih materijala; suveniri od tkanina i dr. Osim toga, od strane Info centra se nude i posete lokalnim kulturnim znamenitostima, na primer poseta drevnim tvrđavama.

Crkva „Sveta Trojica” u Banskom, obavezno treba da se vidi

Postoji jedna crkva, koja se nalazi u centru Banskog, i po svom značaju predstavlja državni spomenik kulture, u smislu gradnje i arhitekture. Istovremeno, njena istorija takođe fascinira turiste. U pitanju je crkva „Sveta Trojica”.

Slika u Sveta Trojica | Lucky Bansko SPA & Relax

Pre svega, treba da se kaže da je stanovništvo nekada malog grada Bansko, dok je bilo pod turskim ropstvom i trpelo niz teških zabrana u vezi sa svojom verom, uspelo da sagradi ogromnu crkvu. Sagrađena između 1833. i 1835. godine, ova crkva je bila najveća na Balkanskom poluostrvu.

Njene dimenzije – 44 m dužina, 24 m širina i 20 m visina, i danas su impresivne. Ove dimenzije nisu bile prevaziđene sve do izgradnje crkve „Aleksandar Nevski” u Sofiji.

Stanovnici Banskog su platili visoku cenu – na stotine porodica je doniralo novac, odvajajući od svojih usta, a prikupljeno je i više od 1000 individualnih donacija. Lazar German, tadašnji gradonačelnik i osnovni organizator, platio je izgradnju crkve svojim životom, zverski mučen u tamnici zbog zdanja, čija je veličina bila mnogo veća od dozvoljene.

Sama unutrašnjost crkve je veoma impresivna i lepa, ovde su radili majstori rezbarstva i ikonopisci iz Banske i Debarske škole. Njihov rad stvorio je jedinstveni rezbareni ikonostas, freske, ikone i presto.

Ova crkva, koja spolja izgleda mala, u stvari je veličanstvena i lepa. Zvonik – impresivan svojom visinom od 30 metara, napravljen je dodatno tokom 1850. godine. Ovaj kompleks je jedan od najvećih dostignuća kulture u Bugarskoj tokom perioda Renesanse.

Plan zgrade je izradio Dimitar Dojuv, majstor iz Banskog, koji je pre toga radio na egejskom primorju, Kipru i dr. U Beogradu je, na primer, sagradio Patrijaršijsku crkvu.

Crkva u Banskom se sastoji od tri dela, zidovi su izgrađeni od blokova belog mermera. Reprodukovane biblijske scene su jarkih boja, lica su duševna, živa. Ovde se primećuje uticaj Rima i Venecije, gde je učio Toma Višanov, osnivač Banske škole slikarstva i rezbarstva.

Unikat: Isus kao astronaut u crkvi iz 1614. godine!

Postoje mnoge maršrute za kulturni turizam u Banskom, uključujući i selo Dobarsko, koje je udaljeno oko 20 km.

Crkva koja se nalazi u ovom selu jedinstvena je po načinu gradnje i po freskama, i objavljena je od strane UNESCO za objekat svetske baštine. Njena jedinstvenost, pre svega počinje njenim imenom – samo ova crkva u svom imenu ima imena dva sveca – jedan je Teodor Tiron, a drugi – Teodor Stratilat.

Freske u crkvi u Dobarskom | Lucky Bansko SPA & Relax

I još – građena je tokom davne 1614. godine, ali je tako locirana i građena, da je kao prirodni klima uređaj. Bez bilo kakve ljudske intervencije, u prostoru crkve ce tokom cele godine održavaju temperature, koje već vekovima čuvaju freske od propadanja. Iako nikada nisu bile obnavljane, a Turci nikada nisu napravili od ove crkve – kupatilo, boje fresaka su jarke i sveže.

Dužina hrama iznosi 8,37 m, širina je 6,50 m, a najveća visina – 5,20 m. Umesto uobičajenog za tadašnje vreme jednosobnog prostora, posetioci mogu da vide složeno rešenje trokomorne bazilike.

Međutim, to je nešto sasvim malo u poređenju sa freskama – one ostavljaju bez daha! Prva stvar koja privlači pažnju je mnoštvo likova i oslikanih scena. Ovaj mali prostor je izuzetno bogat slikama, ima 460 likova, među kojima su i likovi donatora i graditelja. Ima više od 30 likova svetaca, a toliko veliki broj ženskih likova nema ni u jednoj drugoj crkvi. Interesantno je i to, što su neki od svetaca vojnici sa šlemovima i helebardama, kakvo je bilo oružje u Zapadnoj Evropi.

Kada se čovek zagleda u freske, ostaje zapanjen. na fresci „Preobraženje Gospodnje” Isus kao da odleće kosmičkom kapsulom iz koje izlazi vatra kao prilikom lansiranja savremene rakete. U donjem delu je oslikana atmosfera, kao i stratosfera. Slična slika Boga se vidi i u „Božjem vaskrsenju”. Tamo, Isus silazi da vaskrsne mrtve iz Pakla, a pri povratku se ponovo izdiše, kao raketa.

Naučnici još uvek nemaju odgovore na sve ove „čudne činjenice”, ali crkva je zaista jedinstvena, predstavlja svetsku baštinu i treba da se vidi.

Ekskurzije do Rilskog manastira i manastira Rožen, Melnika i Kovačevice

Ponuda za kulturni turizam u Banskom uključuje i ekskurzije do znamenitosti, koje su udaljene od Banskog, na sat ili dva.

Među njima je Rilski manastir, koji je najveći manastir u Bugarskoj, ima jedinstvenu arhitekturu i nalazi se pod zaštitom organizacije UNESCO, kao deo svetske kulturne baštine. Manastir datira iz 10. veka, mnogo puta je rekonstruisan, čak rušen i obnavljan, a u današnjem izgledu je od sredine prošlog veka.

Rilski manastir iznutra | Lucky Bansko SPA & Relax

Uključuje verske i stambene zgrade, kao i industrijske, čija je ukupna površina 8800 m². Ima oko 400 monaških ćelija. Zidovi su od kamena, 24 m visoki. Spolja izgleda kao tvrđava, a unutar zidina se mogu videti prelepe kolonade, lukovi, rezbareni čardaci povezani drvenim stepeništem, glavna crkva, impresivna kula sa zvonikom, itd. Freske je izradio Zahari Zograf, a postoje i izuzetno vredne ikone izrađene između 14. i 19. veka.

Još jedna ponuda kulturnog turizma u Banskom je manastir Rožen, koji se nalazi na 6 km od Melnika. Manastir datira iz 13. veka i još tada je bio jedan od najvažnijih pravoslavnih centara u Bugarskoj – bio je izvan autoriteta mitropolije, imao je direktnu vezu sa Vaseljenskim patrijarhom. Poseta manastiru se kombinuje sa posetom gradu Melnik, koji predstavlja istorijski i kulturni rezervat. Ovde se nalaze i čuvene stene Melniške piramide, koje predstavljaju jedinstveni prirodni fenomen.

Iz Banskog se organizuju i ekskurzije do arhitektonskog i istorijskog rezervata Kovačevica. Tokom 18. veka, ovde je osnovana građevinska škola, i počinju da se gradeposebne kovačevske kuće. One su jedinstvene prema svojoj vrsti i načinu gradnje, sagrađene od neobrađenog kamena i drveta, pokrivene kamenim pločama. Vezivni materijal je pravljen od omekšale zemlje – dovoljno jake, da sačuva zgrade do današnjih dana. Selo se po prvi put spominje u pismenim dokumentima iz 15. i 16. veka, i smatra se da je osnovano od strane preseljenika iz Banskog i sela Ribnovo.