Dolazak
Odlazak
2 noci
2 Odrasli · 0 Deca 2 noci

2 noci

2 noci

Crkva „Sveta Trojica” – Bansko

Bugarska je blagoslovena mnogim lepim crkvenim hramovima i manastirima, koji su građeni od strane talentovanih majstora, sa ogromnom ljubavlju i strpljenjem. Međutim, postoji jedna crkva koju obavezno treba da posetite, ako se nalazite u blizini Banskog.

Crkva Sveta Trojica u Banskom | Lucky Bansko SPA & Relax

Crkva se zove „Sveta Trojica”. Istorija ove crkve je neverovatna, jer u njoj ima svega – ljubavi, mršnje, žudnje, snage, slobodnog duha, stradanja, strpljenja i pre svega, vere.

Istorija

Da bismo ispričali istoriju crkve „Sveta Trojica” u Banskom vratićemo se nazad kroz vreme, sve do 1810. godine. U tadašnje vreme, Bansko je bio grad u razvoju, mnogi stanovnici su se obogatili trgovinom, obišli su svet i vratili se u grad sa širim pogledima na svet, sa novcem u džepu i sa željom u srcu – da imaju hram, prostoran i veliki kao hramovi, koje su viđali dok su obilazili svet.

Okupile su se poznate gradske ličnosti, na čelu sa Lazarom Germanom (Deda Lazko), koji je u tadašnje vreme bio gradonačelnik grada, i odlučuju da sagrade crkvu u samom srcu Banskog.

Nije da Bansko nije imalo crkvu. Imalo je, ali je ona bila mnogo mala i nalazila se izvan grada, a stanovnici su žudeli za crkvom, koja da se nalazi na posebnom mestu.

Teren za gradnju crkve poklonio je Deda Lazko, koji je imao vrt baš u centru grada, a svi stanovnici (i siromašni i bogati) donirali su novac, koliko je ko mogao, kako bi se počelo sa gradnjom.

270 banskih porodica doniralo je novac za gradnju, ali posao je tek počinjao…

Prema turskim zakonima, crkva je mogla da se gradi samo na mestu, na kojem je postojala crkvena građevina. Kako bi savladao ovu prepreku, Deda Lazko se poslužio lukavstvom. Zajedno sa nekoliko svojih drugova, ušao je na mesto buduće gradnje, i zakopao u zemlju malu ikonu i joše nekoliko drugih crkvenih predmeta. Posle je zamolio jednu stariju ženu iz Banskog da „sanja proročni san” i tako da pronađu hriđćanske relikvije, kako bi mogli da počnu sa gradnjom na ovom mestu.

Slike hram Sveta Trojica | Lucky Bansko SPA & Relax

Mislite da se sa ovim sve završilo? Ne, postojalo je još mnogo prepreka koje su stanovnici Banskog morali savladati kako bi ostvarili svoju želju za gradnjom crkve.

Drugi korak u ostvarivanju njihove želje, bio je da dobiju ferman, koji da im dozvoli gradnju, jer u tadašnje vreme bez odobrenja sultana niko nije imao pravo da gradi hramove. Pisali su stanovnici Banskog molbe, čekali, čekali, ali odgovor tako i nije došao, sve dok se jednog dana nije pročulo da se valiji iz Soluna rodio prvi sin.

Deda Lazko i njegovi pomoćnici nisu gubili ni trenutak vremena, i odmah pripremili bogate poklone za naslednika, jednu kesu dukata za valiju i krenuli put Soluna.

Odneli su poklone, poklonili se, zamolili valiju da im dozvoli da sagrade crkvu i ponovo počeli čekati. Impresioniran poklonima i poštovanjem stanovnika Banskog prema njegovoj porodici, uticajni Turčin verovatno je primoi k srcu njihovu želju, jer je Bansko uskoro dobilo „irade” (dozvolu sultana), kojim se dozvoljava početak gradnje crkve.

Sve bi bilo divno ako se priča ovde završava i ako su stanovnici Banskog sagradili crkvu bez problema, ali ne… U dozvoli sultana, koju su dobili, turske vlasti su odredili dimenzije u kojima bi crkva trebalo da bude sagrađena, i one su bile suviše male.

Zbog toga je bilo potrebno da se stanovnici grada ponovo posluže lukavstvom, kako bi zaobišle zakone. Okupili su se i odlučili, da prvo ograde teren visokim kamenim bedemima, koji da onemoguće Turke da vide šta se dešava na mestu gradnje. Čim je to urađeno, nekoliko noći za redom neko je ulazio na teren i premeštao klinove kojima je bilo označeno mesto na kojem će se nalaziti crkva, kako bi ta površina postala veća. Tako, malo po malo, Deda Lazko i njegovi prijatelji, uspeli su da povećaju temelje hrama i na taj način postigli svoje.

Sada je samo ostalo da brzo počnu sa gradnjom, dok se Turci nisu dosetili.

Gradnja crkve počela je tokom 1833. godine, i svi su imali svoj udeo u gradnji – bogati, doniranjem novca; siromašni, radom – tako što su pomagali u radovima. Kočije su danonoćno prenosile materijale, ljudi neprestano radili na smene, samo kako bi što pre završili gradnju.

Tokom 1834. godine, uprkos naporima svih koji su pomagali, novca je počelo da ponestaje i gradnja crkve je zaustavljena. To je nateralo Lazara Germana da se odluči na krajnje mere – otišao je do Nevrokopa i zatražio od Mehmed bega (poznatog i kao Altan beg, zbog svog bogatstva) i zatražio pozajmicu od 300 000 groša.

Nažalost, ubrzo nakon što je pozajmio novac, i nakon što se rad na crkvi „Sveta Trojica” nastavio, Deda Lazko je uhapšen, zbog anonimne prijave protiv njega, i niko više ništa nije čuo o njemu.

Postoji nekoliko verzija o hapšenju Lazara Germana. Prema prvoj, Mehmed beg je saznao za kakvu svrhu je pozajmio novac Lazaru Germanu i naredio da ga zatvore u zatvor, u kojem je i umro. Prema drugoj verziji, anonimna prijava o gradnji crkve je izazvala proveru od strane turskih vlasti, kojom je ustanovljeno da je Lazar pozajmio novac od Altan bega. Ovo je razljutilo turske vlasti i Deda Lazko je bio bačen u zatvor, mučen, i nešto kasnije je i umro, a Mehmeg bega je dugo zatim bio besan i posramljen, što je dao novac za gradnju bugarske crkve u Banskom.

Nakon hapšenja Lazara Germana, Turci su bili toliko ljuti da su naredili rušenje crkve. To je mogla postati stvarnost, ako nije bilo još jednog lukavog postupka jedinstvenog stanovnika Banskog – Lazara Germana, koji se, poznavajući turski gnev, osigurao tako što je naredio graditeljima da na ulazu crkve, osim hrišćanskog krsta, uklešu u kamen i turski polumesec. Ovo je u stvari spasilo crkvu od rušenja, jer kada su Turci videli uklesani polumesec na ulazu u crkvu nisu smeli dići ruku na hram, što je dozvolilo stanovnicima Banskog da završe gradnju.

Konačno, posle dugih peripetija, tokom 1835. godine crkva „Sveta Trojica” je osvećena i otvorila vrata za svoje prve vernike. Petnaest godina kasnije, stanovnici Banskog započinju i gradnju zvonika pored crkve, a tokom 1855. godine braća Veleganovi su izlila 4 zvona za zvonik.

Arhitektura i enterijer

Crkva „Sveta Trojica” je trobrodna građevina bez kupola, i zajedno sa zvonikom pored nje, otvorenim prostorom i visokim kamenim zidom, čine impresivan arhitektonski kompleks.

Slika u Sveta Trojica | Lucky Bansko SPA & Relax

Interesantna je činjenica, da uprkos impresivnim, stvarnim dimenzijama hrama – dužina 44 m, širina 24 m, i visina svodova od 20 m, hram je sagrađen tako, da vara oko i da izgleda manji.

Unutrašnjost je zidana kamenom, debljina zidova je 1,10 metara, a krov ce oslanja na 12 stubova, koji najverovatnije simbolišu učenike Isusa Hrista. Svodovi na vratima i prozorima su od klesanog kamena, a zidovi su sagrađeni od belih mermernih blokova.

Prva stvar, koja impresionira već samim ulaskom u crkvu jesu jedinstvene freske, koje pričaju svoju priču. Plafon hrama, koji je delo Veljana Ogneva (umetnik Debarske umetničke škole), oslikan je kao zvezdano nebo po kojem sijaju zvezde, a anđeli lebde nad zemljom, da brinu o nama i da nas paze.

Usta Ognjan Velev je majstor koji je izradio i jedinstveni rezbareni ikonostas i druge dekorativne elemente u crkvi, a ikone na ikonostasu su delo Dimitra i Simeona Molerovih, čiji otac je bio osnivač Banske umetničke škole.

Izuzetan utisak ostavlja i amvon, koji je ukrašen stilizovanim crtežima, a do njega vodi spiralno stepenište.

Crkva ima tri ulaza. Iznad glavnog ulaza je naslikana ikona Svete Trojice, a malo sa strane se nalaze turski simboli (polumeseci), koji su spasili hram od rušenja.

kao što smo ranije u tekstu spomenuli, nekoliko godina nakon što je crkva sagrađena, pored nje je podignuta kula (zvonik), koja danas predstavlja jedan od simbola grada.

Kula je visoka 30 metara i predstavlja četvorougaonu građevinu, sa četiri otvorena luka na vrhu. Ispod kupole se nalaze čečtiri zvona, koja su izlivena od strane braće Veleganovih i na kojima se opet nalaze turski simboli, kako ih Turci ne bi skinuli.

Na kuli se nalazi i sat, koji je rad poznatog majstora iz Banskog, Todora Hadži Radonova, i koji i dan danas pokazuje vreme gostima i stanovnicima Banskog.

Korisne informacije

Crkva „Sveta Trojica” nalazi se u samom srcu grada i jedan je od njegovih simbola.

Crkva Sveta Trojica tokom zime | Lucky Bansko

Hramski kompleks (crkva, zvonik i visoki bedemi) objavljen je za arhitektonsko-građevinski spomenik od nacionalnog značaja.

Kompleks je otvoren za posete svakog dana od 08:00 do 18:00 časova.

Kako da dođete?

Crkva se nalazi u centralnom delu Banskog i ne postoji način da je ne primetite. Ako se ipak više oslanjate na navigaciju, možete uneti adresu: Trg „Vazrazhdane”.

Ako ste gosti hotela Lucky Bansko, trebaće Vam 6 minuta da dođete do kompletsa – automobilom, ili ako odlučite da se prošetate – 15 minuta (treba da pređete 1,2 km, od hotela do hrama).

Zašto treba da posetite crkvu „Sveta Trojica”?

U Bugarskoj postoji mnogo hramova i svi oni imaju interesantnu istoriju i arhitekturu, ali „Sveta Trojica” je crkva, koja je oličenje snova i želja celog jednog grada. Žudnja svih stanovnika Banskog, da imaju svoje mesto u kojem da se pomole, omogućila je da prevaziđu sve prepreke i da sagrade svoju crkvu u samom centru grada. Omogućila je, da je sagrade onakvu, kakvu su je videli u svojim snovima.

Svako ko poseti Bansko, obavezno treba da odvoji malo vremena da pogleda i ovaj kompleks, jer je crkva „Sveta Trojica” jedna od najvećih bugarskih svetinja, koje su davale, daju i davaće nadu svima nama.